Kara Delik Nedir?

Kara delik, uzayda bulunan ve ışığın dahi çekim gücüne koyamayacağı kadar güçlü bir çekim gücünde sahip olan kozmik cisimlere verilen isimdir. Einstein’ın genel görelilik kuramına göre tanımı yapıldığı için kara delik ismini almıştır. Çünkü ışık yaymazlar.

Kara Delikler Ne Kadar Büyüktür?

Kara delikler farklı farklı boyutlara sahip olabilirler, fakat temel olarak incelenirse 3 kategoriye ayırmak mümkündür. Kara deliklerin büyüklüğü ve kütlesi türünün belirlenmesini sağlar.

Küçük kara delikler, bilim insanları tarafından ilksel kara delikler olarak adlandırılırlar. Ayrıca bilim insanları, bu tür kara deliklerin bir atom kadar ufak bir boyutlarının olduklarını fakat büyük bir dağ kadar bir kütleye sahip oldukları düşüncesine sahipler.

En yaygın olarak bilinen karadelik türü ise yıldızsal kara delikler olarak isimlendirilen orta boyuttaki kara deliklerdir. Bir yıldızsal yani orta boyutlardaki bir karadelik, güneşin kütlesinden yaklaşık 20 kat daha fazla olabilme özelliğine sahiptir. Ayrıca çapı 16 km olan bir topun içerisine yerleştirmek mümkündür. Samanyolu galaksisi içerisinde yüzlerce yıldızsal kara delik bulmak mümkündür.

Bir diğer kara delik türü ise süper kütleli kara delikler şeklinde isimlendirilen büyük boyutlu kara deliklerdir. Süper kütleli kara delikler, yaklaşık bir milyon tane Güneş’in birleşmesiyle oluşur ve çapı güneş sistemi büyüklüğünde bir topun içerisine yerleştirilebilir. Bilimsel verilere göre, büyük galaksilerin, merkezlerinde bir tane süper kütleli bir kara delik bulunuyor.  Samanyolu galaksisinin içerisinde bulunduğu düşünülen süper kütleli karadelik, Sagittarius A ismi ile bilinmektedir. Sagittarius A kara deliği, yaklaşık 4 milyon tane Güneş kütlesine sahiptir. Ve yaklaşık bir güneş büyüklüğü çapı bulunan bir topun içine sığabilmektedir.

Kara Delikler Nasıl Oluşurlar?

İlksel kara deliklerin, evrenin ilk zamanlarında yani büyük patlama (Big Bang)  olayından hemen önce oluştukları düşünülüyor.

Yıldızsal kara deliklerin oluşumu ise; oldukça büyük kütleye sahip olan bir yıldız’ın kendi merkezine doğru patlaması (çöküşü) sonucu ortaya çıkarlar. Bu patlama yani çöküş aynı zamanda bir süpernova ismi verilen bir diğer gök cisminin oluşumunu sağlar.

Süper kütleli kara delikler için ise, bilim insanları tarafından içerisinde bulundukları galaksi ile beraber ortaya çıktıkları konusunda fikirler ortaya atılmıştır. Süper kütleli kara deliklerin büyüklüğü içerisinde bulundukları galaksinin büyüklüğüne göre değişim göstermektedir.

Kara Delikler “Karanlık” ise, Bilim İnsanları Bunların Var Olduklarını Nasıl Biliyorlar?

Işığı kendi merkezine doğru çeken güçlü çekim gücüne sahip olan kara delikler, görünmezdir. Fakat bilim insanları; kara deliklerin etrafında bulunan yıldızlara ve gazlara uygulanan çekim kuvvetini görebilmekteler. Eğer bir yıldız belirli bir bölge etrafında dönmekteyse, bilim insanları bu hareketin kara delik etrafında olup olmadığını hareketlerine bakarak anlayabilmekteler.

Bir yıldız ve bir kara delik birbirine çok yakın dönerse, enerjisi oldukça yüksek bir ışık ortaya çıkar. Bilim insanları, teknolojik cihazlar yardımı ile oluşan bu yüksek enerjiye sahip olan ışığı saptayabilmektedir.

Dünya’yı Bir Kara Delik Yok Edebilir Mi?

Kara delikler, evrende rastgele hareket etmez ve gezegenleri rastgele bir şekilde yutmazlar. Kara delikler de uzayda bulunan diğer cisimler gibi çekim yasalarına tabidirler. Bir kara deliğin dünyayı etkileyebilmesi için güneş sistemine oldukça yakın bir konumda bulunması gerekir. Bu durumda pek olağan değildir. Eğer, güneş ile aynı kütleye sahip olan bir kara delik yer değiştirse bile kara delik dünyayı yutamaz nedeni ise güneş ile aynı çekim kuvvetine sahip olmasıdır. Bu durumda dünya ve güneş sisteminde bulunan diğer gezegenler kara deliğin içine çekilmek yerine etrafında dönerler.

Güneş Bir Kara Deliğe Dönüşebilir Mi?

Güneşin kütlesi, bir kara deliğe dönüşebilmesi için yeterli değildir. Milyarlarca yıl sonra, güneşin ömrü bittiği zaman kırmızı deve (red giant star) dönüşecektir. Daha sonra yakıtının hepsinin tükenmesi sonucu dış katmanı ayrılır ve gezegensi bulut (planetary nebula) olarak adlandırılan akkor gaz halkası halini alır. Tüm bunların sonunda ise güneşten geriye; soğuyan, Beyaz cüce (white dwarf star) ismi verilen bir cisim kalır.